I.
1)
{τεχνολ.}α.
{μαθημ.}α1.
Γεωμετρικό όργανο για χάραξη κύκλων και μέτρηση ή σύγκριση διαστημάτων ή γωνιών, το οποίο αποτελείται από δύο κινητά σκέλη, από τα οποία το ένα καταλήγει σε αιχμή, ενώ στο άλλο προσαρμόζεται μολυβένια μύτη, μολύβι, κιμωλία ή άλλη αιχμή
ενεργώ με τη λογική, με περίσκεψη, με ακρίβεια, με προγραμματισμό
α2.
σχεδίαση με κανόνα και διαβήτη (ειδικότ.)Μέθοδος κατασκευής και επίλυσης γεωμετρικών προβλημάτων με τη χρήση μόνο του κανόνα και του διαβήτη και κανενός άλλου γεωμετρικού οργάνου· η μέθοδος αυτή χρονολογείται από την αρχαιότητα
β.
{ναυτ.} ναυτικός διαβήτηςΔιαβήτης με μακριά μεταλλικά σκέλη χωρίς γραφίδα, που χρησιμοποιείται στην εύρεση των γεωγραφικών συντεταγμένων (μήκος και πλάτος) ενός σημείου πάνω στον ναυτικό χάρτη ή παλαιότερα και για τη μέτρηση διαφόρων αποστάσεων στη ναυπηγική ξύλινων σκαφών
(ΣΥΝ κουμπάσο)2)
(στο ποδόσφαιρο) (ως χαρακτηρισμός)Πάσα, σέντρα που είναι πολύ ακριβής
II.
{ιατρ.}1)
α.
σακχαρώδης διαβήτηςΔιαταραχή κατά την οποία το πάγκρεας είτε παράγει ανεπαρκή ποσότητα ινσουλίνης (ορμόνης υπεύθυνης για την απορρόφηση της γλυκόζης από τα κύτταρα) είτε δεν παράγει καθόλου την ορμόνη αυτή, με αποτέλεσμα την παθολογική αύξηση της συγκέντρωσης της γλυκόζης στο αίμα, με διάφορα άμεσα συμπτώματα (αίσθημα δίψας και πείνας, καθώς και πολυουρία)· μακροπρόθεσμα, διαταράσσεται ο μεταβολισμός και επιταχύνεται ο εκφυλισμός των αιμοφόρων αγγείων
(ΣΥΝ ζάχαρο, ζαχαροδιαβήτης, σάκχαρο, σακχαροδιαβήτης)β.
β1.
ινσουλινοεξαρτώμενος/ νεανικός/ τύπου 1 διαβήτηςΜορφή της παραπάνω διαταραχής (βλ. σημ. 1α) που εμφανίζεται κυρίως σε άτομα νεαρής ηλικίας και χαρακτηρίζεται από την προοδευτική καταστροφή των κυττάρων του παγκρέατος, των υπεύθυνων για την παραγωγή της ινσουλίνης· η καταστροφή αυτή οδηγεί στην παύση της παραγωγής της ορμόνης, η οποία αντιμετωπίζεται με τη χορήγηση τακτικών δόσεων ινσουλίνης
β2.
μη ινσουλινοεξαρτώμενος/ τύπου 2 διαβήτηςΜορφή της αρχικής διαταραχής (βλ. σημ. 1α) που εμφανίζεται κυρίως σε άτομα άνω των σαράντα ετών και συχνά χαρακτηρίζεται από αντίσταση του οργανισμού στη δράση της ινσουλίνης· η διαταραχή αυτή αντιμετωπίζεται κυρίως με δίαιτα, ελάττωση βάρους, χορήγηση υπογλυκαιμικών ουσιών κτλ.
γ.
διαβήτης της κύησηςΔιαταραχή της παραγωγής της ινσουλίνης από το πάγκρεας της εγκυμονούσας· η διαταραχή αυτή, η οποία επηρεάζει τόσο τη μέλλουσα μητέρα, όσο και το έμβρυο που εκείνη κυοφορεί, μπορεί είτε να προϋπάρχει της κύησης είτε να διαπιστωθεί κατά το δεύτερο ήμισυ αυτής
2)
άποιος διαβήτηςΣπάνια διαταραχή που οφείλεται είτε στην ανεπαρκή έκκριση της αντιδιουρητικής ορμόνης από την υπόφυση είτε στην ελλιπή ανταπόκριση των νεφρών στην ορμόνη αυτή· παρατηρούνται τα παρόμοια άμεσα συμπτώματα του σακχαρώδους διαβήτη, δηλαδή αίσθημα πείνας και δίψας, καθώς και πολυουρία· η διαταραχή αντιμετωπίζεται με διάφορους τρόπους (π.χ. δίαιτα με χαμηλό νάτριο, χορήγηση συνθετικής ορμόνης κτλ.)
