1)
α.
Εκτεταμένο οικιστικό σύνολο, το οποίο ορίζεται γεωγραφικά ως ο τόπος ο οποίος συγκεντρώνει ένα μεγάλο αριθμό κτισμάτων, δημόσιων και ιδιωτικών, πολεοδομικά οργανωμένων, κοινωνικά ως ο χώρος στον οποίο ζει και εργάζεται, σε μη αγροτικές εργασίες, μεγάλος αριθμός ανθρώπων και οικονομικά, διοικητικά, πολιτιστικά κτλ. ως το σημείο αναφοράς μιας ευρύτερης περιοχής που περιλαμβάνει μικρότερα οικιστικά σύνολα, δηλαδή χωριά και κωμοπόλεις
λέγεται από κπν όταν αυτά που ακούει δεν έχουν καθόλου λογικό ειρμό, είναι άσχετα με το θέμα κτλ.
β.
β1.
Χρησιμοποιείται σε ονομασίες τμημάτων μιας πόλης, στη βάση κάποιων συγκεκριμένων χαρακτηριστικών· ειδικότερα, το κέντρο της πόλης
β2.
(με κεφ.)Χρησιμοποιείται σε περιφράσεις, με τις οποίες δηλώνεται το όνομα μιας γνωστής πόλης, με το να αποδίδεται σε αυτή ένας προσδιορισμός αναγνωρίσιμος και γενικά αποδεκτός
β3.
<λαϊκ., λογοτ.> (με κεφ.)Η Κωνσταντινούπολη
ρωτώντας καταφέρνει κανείς να βρει τον δρόμο για κάπου ή γενικότερα να μάθει αυτό που θέλει
β4.
{ιστ.} Απαγορευμένη ΠόληΤο τμήμα της πόλης του Πεκίνου όπου βρίσκονται τα ανάκτορα των άλλοτε αυτοκρατόρων και όπου απαγορευόταν η είσοδος στον λαό
γ.
πόλη-δορυφόροςΜικρή πόλη η οποία αναπτύσσεται δίπλα, κοντά σε μία μεγαλύτερη, με την οποία βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης
δ.
{ιστ.} πόλη-κράτος (στην αρχαία Ελλάδα)Μορφή πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης κατά την οποία κάθε πόλη αποτελούσε ένα ανεξάρτητο διοικητικά και οικονομικά κράτος
ε.
{πολ.μηχαν.} σχέδιο πόλεως Βλ. σχέδιοστ.
ανοχύρωτη πόληστ1.
(στο δίκαιο του πολέμου)Όταν επίκειται κατάληψη μιας πόλης από στρατεύματα του εχθρού, οι αρχές της έχουν τη δυνατότητα να την κηρύξουν ανοχύρωτη, οπότε ο εχθρός υποχρεούται να αποφύγει τη χρήση βίας για την κατάληψή της
στ2.
(μτφ.)Πόλη που είναι εκτεθειμένη σε διάφορα προβλήματα, που δε διαθέτει υποδομές οι οποίες να την προστατεύουν από αρνητικά φαινόμενα, φυσικά ή άλλα
ζ.
ψηφιακή πόληΠόλη στην οποία πολλές λειτουργίες διεκπεραιώνονται μέσω ψηφιακής τεχνολογίας
2)
(συνεκδ.)Το σύνολο των κατοίκων μιας πόλης
3)
α.
Οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην πόλη, σε αντιδιαστολή προς εκείνες της υπαίθρου
β.
(μόνο στη γεν.)Χρησιμοποιείται ως προσδιορισμός για κτ που προορίζεται, που είναι κατάλληλο κτλ. για το περιβάλλον της πόλης
| Από πού προήλθε η παροιμία «Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα»; Η παροιμία «Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλα» λέγεται από κπν όταν αυτά που ακούει δεν έχουν καθόλου λογικό ειρμό, είναι άσχετα με το θέμα κτλ. Αν και η ασυνάρτητη γλωσσική δομή της ταιριάζει με τη χρήση της, πολλοί έχουν προτείνει διάφορες εκδοχές για την προέλευση της παροιμίας, οι οποίες υπερβαίνουν την υπόθεση ότι η παροιμία αποτελεί απλώς συρραφή άσχετων φράσεων. Θα παραθέσουμε εδώ δύο από τις σημαντικότερες εκδοχές για την προέλευση της φράσης. Ο Νικόλαος Πολίτης στο έργο του «Παροιμίαι» (τόμος Β, εκδόσεις: Π. Δ. Σακελλαρίου) αναφέρει ότι η παροιμία μάλλον προήλθε από χαμένο δημοτικό τραγούδι στο οποίο κάποιος ναυτικός, που επέστρεφε στο λιμάνι της πατρίδας του, έλεγε στην αγαπημένη του να ανέβει στην κορυφή υψώματος να τον δει να πλησιάζει με το πλοίο του (πράγμα που έκαναν παραδοσιακά οι γυναίκες των ναυτικών κατά την επιστροφή των αντρών τους). Σύμφωνα με αυτήν την εκδοχή, το «κανέλα» προέρχεται από τη σύμφυρση του «καν» (π.χ. «…ούτε καν…») και της προστακτικής «έλα». Το «καν» σε αυτήν την περίπτωση έχει τη μεσαιωνική σημασία ‘τουλάχιστον’ (βλ. ΛΜΕΔΓ Ε. Κριαρά) και άρα η φράση σημαίνει «Από την πόλη έρχομαι και στην κορφή τουλάχιστον έλα». Ο Τάκης Νατσούλης στο βιβλίο του «Λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις» (εκδόσεις: Σμυρνιωτάκης) παραθέτει την εκδοχή του Γιάννη Βλαχογιάννη για την έκφραση. Σύμφωνα με αυτήν την εκδοχή, ένας άπειρος έμπορος μπαχαρικών έφτασε στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου με φορτίο από τις Ινδίες. Όταν ο τελωνειακός έλεγξε το πλοίο και είδε την κανέλα στο πάνω μέρος του φορτίου, ρώτησε τον έμπορο από πού έρχεται. Ο έμπορος, για να γλιτώσει τον επιπλέον φόρο εισαγωγής, είπε ψέματα ότι έρχεται από την Κωνσταντινούπολη (την Πόλη). Το ψέμα του άπειρου εμπόρου ήταν τόσο εξόφθαλμο (καθώς τέτοιες ποσότητες μπαχαρικών εισάγονταν πάντα από τις Ινδίες) που ο τελωνειακός ειρωνικά μονολόγησε «Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή (ενν. του φορτίου) κανέλα». Εξαιτίας του παραπάνω μύθου και άλλων εκδοχών που ταυτίζουν την «πόλη» της παροιμίας με την Κωνσταντινούπολη, ορισμένοι γράφουν με κεφαλαίο τη λέξη «πόλη» στην παροιμία. |
